وب نوشت سپیده قیصر

مدت زیادی نیست که انتخاب برنده های نهایی سومین جشنواره وب ایران توسط دبیران علمی شروع شده و من هم موظف به انتخاب برنده های نهایی بخش “طراحی و استانداردهای وب” بودم. راستش قبل از اینکه شروع به بررسی سایت های برگزیده کنم یه سری فاکتور رو با خودم مرور کردم که فکر می کردم بهترین سایت از نظر “طراحی و استانداردهای وب” باید داشته باشه. فکر کنم تشخیص اینکه یه سایت طراحی و گرافیک خوبی داره یا نه زیاد سخت نباشه، اما اینکه آیا یه سایت از قوانین استاندارد وب پیروی می کنه یا نه کمی نیاز به دقت و ریز بینی داره.

سازمان کنسرسیوم جهانی وب (W3C)  معیار هایی رو برای استاندارد وب معرفی کرده و ابزارهایی هم برای تایید استاندارد بودن یک وبسایت داره (+ و +) اما این ابزارها روش درستی برای شناخت یک وبسایت استاندارد نیست! چرا که این ابزارها ممکنه یک وبسایت رو استاندارد معرفی کنه در حالی که نمایش درستی رو در مرورگرهای مختلف نداره! اما من تصمیم دارم تو این پست فاکتور هایی که مد نظر خودم بود (که با بعضی هاشون آشنایید و بعضی هاش هم در عمل برای من و خیلی ها ثابت شده ) رو با هم مرور کنیم:

۱- دسترسی پذیری (Accebility) : اولین و شاید مهمترین مسئله ای که یک سایت استاندارد باید رعایت کنه دسترسی پذیری هست. خودتون رو جای بازدید کننده سایت بذارید و ببینید وقتی وارد سایتی می شوید می تونید براحتی اون چیزی رو که می خواهید پیدا کنید یا نه. آیا در صفحات داخلی براحتی می تونید به بخش های دیگه سایت دسترسی پیدا کنید؟ هرچی بازدید کننده زمان کمتری رو صرف پیدا کردن بخش مورد نظرش بکنه یعنی اینکه سایت دسترسی پذیری بالایی داره و رعایت این مسئله در وبسایت هایی که بخش های گوناگون و تعداد صفحات زیاد دارن مطمئناً دشوارتر و از طرفی از ارزش بالاتری برخورداره!

۲- هدایت آسان صفحات : این ویژگی تا حدودی به فاکتور دسترسی پذیری مربوطه. اینکه در صفحات داخلی سایت شما بدونید کجایید (!) و براحتی به صفحات دیگه سایت هدایت بشید و بخش های مختلف سایت توسط منوها بطور منظم دسته بندی شده باشند و باعث سر در گمی نشه یعنی اینکه سایت، شما رو بخوبی به منظورتون هدایت می کنه.

۳- کاربرد پذیری (Usability) : در یک کلام یعنی میزان مفید و موثر بودن سایت برای بازدید کننده. کاربرد پذیری شامل موارد مختلفی میشه. مانند استفاده بهینه از فضای سایت، تناسب محتوا و قسمت های مختلف سایت با نیازهای کاربران، چیدمان مناسب قسمت های مختلف، استفاده درست از عکس ها در جهت هدف سایت و … بارها شده که وارد سایتی میشیم و می بینیم که قسمت بیشتر فضای صفحه اول سایت رو عکس ها و نوشته های بیهوده اشغال کرده و باید اسکرول کنیم تا یه چیزهایی درباره سایت بفهمیم! واضحه که همچین سایتی ویژگی کاربرد پذیری رو رعایت نکرده. (بعد التحریر: این ویژگی در حیطه استانداردهای وب نیست ولی جزء مواردی هست که بهش توجه شده. )

۴- نمایش یکسان در مرورگرهای مختلف: اینکه وبسایت مورد نظر در مرورگرهای مختلف نمایش یکسان داشته باشه مسئله بسیار مهمیه که فقط طراحان با تجربه از پس اون بر خواهند اومد! چیزی که این روزها و مخصوصاً تو کشوری مثل ایران که هنوز یوزرها از مرورگر اینترنت اکسپلوور نسخه های قدیمی استفاده می کنند بسیار مهم و حتی حیاتیه!

۵- مجزا بودن طرح وبسایت از محتوا: یک سایت استاندارد باید قسمت محتوای مشخصی جدا از طرحش داشته باشه که در صورت تغییر طرحش محتوای سایت دچار تغییر نشه! این قسمت به درست نوشتن کدهای اچ تی ام ال و سی اس اس بر می گرده و باعث میشه که موتورهای جستجو محتوا رو به درستی شناسایی کنند.

۶- قابلیت رؤیت آیتم های اصلی (Visibility): آیا وقتی وارد صفحه اصلی سایت می شوید در نگاه اول می تونید قسمت های اصلی سایت رو ببینید؟ یا قسمت عمده فضا با آیتم های فرعی و غیر ضروری اشغال شده؟

۷- خوانا بودن مطالب مهم در نگاه اول (Readability) : اگر مطالبی هست که در اولویت اول برای سایت قرار داره باید در نگاه اول به چشم کاربر بیاد. همه می دونیم که کاربر از صبر و حوصله کمی برخورداره! پس باید در نگاه اول مطالب مهم و جذاب بصورت برجسته به نمایش گذاشته بشه تا کاربر رو مجذوب کنه.

به نظرم این ها اصلی ترین فاکتورهایی هست که یک وبسایت استاندارد در قدم اول باید داشته باشه که در مواقعی هم به هم ربط پیدا می کنند. موارد دیگری هم هست که نیاز به دقت بیشتری داره و رعایت همه این موارد باعث میشه تا یک وبسایت استاندارد و در دسترس برای همه داشته باشیم.